ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΑ ΥΨΗ

Το πιο πολυδιαβασμένο έργο της αγγλικής λογοτεχνίας και μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες αγάπης και εκδίκησης σε νέα μετάφραση-διασκευή του Γιάννη Καλαβριανού.

Τα Ανεμοδαρμένα Ύψη, το μοναδικό έργο της Έμιλυ Μπροντέ, το οποίο έγραψε όταν ήταν μόλις 29 ετών, έναν χρόνο πριν πεθάνει, αποτέλεσε σημείο αναφοράς και έμπνευσης για την Τέχνη, χαρίζοντάς μας ένα από τα πιο εμβληματικά ζευγάρια του παγκόσμιου ρεπερτορίου.

Ήρωές του τα μέλη δύο οικογενειών, που κατοικούν σε απομονωμένα σπίτια στα χερσοτόπια του Γιόρκσαϊρ και σημαδεύονται από τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Χήθκλιφ και της Κάθριν. Έναν έρωτα που οδήγησε στην ολοκληρωτική καταστροφή και των δύο σπιτιών.

Η νέα έκδοση περιλαμβάνει το πλήρες κείμενο της μετάφρασης-διασκευής του Γιάννη Καλαβριανού καθώς και σύντομο σημείωμά του, επίμετρο από τον Αντώνη Σολωμού και εργοβιογραφία της συγγραφέως.

Ο θεατρολόγος Αντώνης Σολωμού, σημειώνει μεταξύ άλλων στο επίμετρο της έκδοσης: «Μια ιστορικιστική ανάγνωση θα μπορούσε να εστιάσει στους τρόπους με τους οποίους οι χαρακτήρες στα Ανεμοδαρμένα Ύψη είναι τοποθετημένοι σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο –στον Βορρά της Αγγλίας κατά το τέλος του 18ου αιώνα και τις αρχές του 19ου αιώνα– απηχώντας τα κύρια ιστορικά γεγονότα που είναι εδραιωμένα στη χρονολογία του κειμένου ή στον χρόνο της συγγραφής: ο Αμερικανικός Αγώνας της Ανεξαρτησίας, η Πράξη της Ένωσης ή ο Μεγάλος Λιμός, για παράδειγμα. Ένας μετα-αποικιοκρατικός κριτικός θα εξέταζε τις κυριολεκτικές και μεταφορικές αναφορές στη δουλεία, στην αποικιοκρατία και στις φυλετικές διαφορές, ειδικά σε σχέση με τον Χήθκλιφ. Παρ’ όλα αυτά, όπως έχει υποστηρίξει η Χίλλις Μίλλερ, δεν υπάρχει κάποιο «μοναδικό, ενοποιημένο και με λογική συνοχή» νόημα στα Ανεμοδαρμένα Ύψη, και η όποια απόπειρα να προσεγγίσει κανείς το έργο από μία και μόνο οπτική θα παραβλέψει αναπόφευκτα την πλούσια περιπλοκότητα και πολλαπλότητά του. Η προσοχή στους χαρακτήρες, έτσι όπως είναι διαμορφωμένοι από εσωτερικές και εξωτερικές δυνάμεις, μας επιτρέπει να έχουμε πρόσβαση στην πολλαπλότητα των ιδεών, εικόνων, θεμάτων και συμβόλων που συγκεντρώνονται στο ένα και μοναδικό μυθιστόρημα της Έμιλυ Μπροντέ».

Σημείωμα μεταφραστή-σκηνοθέτη

Όταν ήμουν στο Γυμνάσιο, ξεκίνησα να διαβάζω μαζί δύο έργα των αδερφών Μπροντέ, την Τζέην Έυρ της Σάρλοτ και τα Ανεμοδαρμένα Ύψη της Έμιλυ. Το πρώτο δεν το τελείωσα ποτέ, το δεύτερο το ξαναδιάβασα αργότερα και από το πρωτότυπο. Πέρυσι μου το ξαναθύμισε ο θεατρολόγος Αντώνης Σολωμού και η περιπέτειά μου μαζί του, ξεκίνησε.

Η συγγραφή, έκδοση και αρχική πορεία του έργου υπήρξε περίεργη, γεγονός που μου το κατέστησε εξαρχής ενδιαφέρον. Οι πρώτες κριτικές της εποχής δεν ήταν καλές, οι ήρωές του θεωρήθηκαν στην καλύτερη περίπτωση ανήθικοι και στη χειρότερη τέρατα και δεν έγινε εμπορική επιτυχία.

Η συγγραφέας έφτιαξε ανθρώπους ατελείς, που θέλουν πάση θυσία να ευτυχήσουν, ζώντας παράλληλα με τον τρόμο μιας μυστηριώδους ασθένειας που τους σκοτώνει σιγά σιγά και λίγα χρόνια αργότερα θα ταυτοποιούνταν ως «φυματίωση». Δεν έχει ευαίσθητους ήρωες που αγαπούν ακούραστα και περιμένουν στα μπαλκόνια πύργων, αλλά βίαιους εκδικητικούς άνδρες, μέθυσους, ύπουλους υπηρέτες που πιστεύουν στη δική τους εκλεκτική σωτηρία και γυναίκες που κάνουν πράγματα αδιανόητα για την εποχή και το φύλο τους. Και βέβαια μία από τις δυνατότερες ιστορίες αγάπης, του Χήθκλιφ και της Κάθριν, χωρίς όμως να παρουσιάζει καμία ερωτική σκηνή μεταξύ τους!

Είναι ένα πρωτόγονο, ζωικό, βαθιά θρησκευτικό έργο, που αγναντεύει από πολύ πολύ μακριά τη χριστιανική ηθική, σχεδόν χλευάζοντάς την, αν και η συγγραφέας υπήρξε κόρη πάστορα, και συνορεύει μάλλον με την τραγωδία και όχι με το ρομαντικό δράμα.

Τα ζευγάρια του (Χήθκλιφ-Κάθριν, Έντγκαρ-Κάθριν, Χήθκλιφ-Ισαβέλλα, Χίντλεϋ-Φράνσις, Λίντον-Κάθυ, Έρτον-Κάθυ) κραυγάζουν για αγάπη και ψάχνουν να ευτυχήσουν, χωρίς να διστάζουν να φτάσουν γι’ αυτό, στα άκρα. Παλεύουν να χαρούν και τελικά νικιούνται από τα παντοδύναμα χερσοτόπια, που δεν αφήνουν να βλαστήσουν παρά χαμηλοί θάμνοι.

Η διαδικασία της διασκευής κράτησε σχεδόν επτά μήνες και οργανώθηκε κρατώντας ως κεντρική αφηγήτρια την οικονόμο Νέλυ, η οποία ζωντανεύει και ξαναζεί τα τριάντα χρόνια της κοινής πορείας των δύο σπιτιών. Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να συμπτυχθεί η δράση στα απολύτως απαραίτητα ώστε να αποδίδεται καθαρά το νόημά της και να εξελίσσεται σε έναν κοινό και χωρίς αλλαγές σκηνικό χώρο. Διατηρήθηκαν οι ιστορίες και της επόμενης νέας γενιάς των παιδιών -που συνήθως απουσιάζουν από τις κινηματογραφικές μεταφορές- και δεν εξωραΐστηκαν ούτε καλύφθηκαν οι βίαιες συμπεριφορές των ηρώων. Τονίστηκαν τα μοτίβα της κοινής συμπεριφοράς ανάμεσα στις γενιές και το πικρό χιούμορ του έργου, με κύριο φορέα τη Νέλυ. Αφού επελέγησαν τα επεισόδια, ξεκίνησε η διαδικασία της μετάφρασης, η οποία παρουσίασε τα πάγια ζητήματα της μεταφοράς στα νέα ελληνικά, των αγγλικών προγενέστερων περιόδων.

Ευχαριστώ πολύ την καλλιτεχνική διεύθυνση του ΚΘΒΕ για την εμπιστοσύνη και την αμέριστη βοήθεια, την ακούραστη Γιώλικα Πουλοπούλου και όλους όσοι πίστεψαν, εργάστηκαν, έφεραν ιδέες και μοιράστηκαν την έγνοια του ζωντανέματος αυτού του τόσο όμορφα περίεργου κόσμου της δεσποινίδος Μπροντέ.

Είμαστε παράξενοι οι άνθρωποι. Από τη μια μας τρομάζουν τα φαντάσματα κι από την άλλη δεν αντέχουμε να μη μας κυνηγάνε.
Σχήμα: 17 εκ Χ 21 εκ, ISBN: 978-618-5191-58-0, Σελίδες: 144

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *